cykl o inflacji » Finansowy Ogar

Hiperinflacja – jak wzrosty cen doprowadzały kraje do bankructwa?

Bartosz Nowak — Wed, 07 Sep 2022 04:00:08 +0000

Hiperinflacja – jak wzrosty cen doprowadzały kraje do bankructwa?

Hiperinflacja jeszcze niedawno kojarzona była raczej z krajami tzw. trzeciego świata, których gospodarkom groziło widmo bankructwa. Teraz państw ze wskaźnikiem wzrostu cen osiągającym wartość kilkudziesięciu procent jest co najmniej kilkanaście. Inflacja zaś na poziomie przekraczającym poziom 10% stała się zjawiskiem niemal powszechnym.

Historia pokazuje, że obok takich sytuacji, rządzący nie powinni przechodzić obojętnie, gdyż mogą one stanowić poważne zagrożenie dla stabilności waluty, czy samej gospodarki.

Zjawiska inflacji nie da się dokładnie opisać w jednym artykule, dlatego poświęcimy temu tematowi cykl wpisów prezentowanych na poniższej liście:

Hiperinflacja – co to jest?

Definicja hiperinflacji wg GUSu to bardzo wysoki poziom inflacji (co najmniej od 25 – 50%) utrzymujący się od kilku do kilkudziesięciu miesięcy. Jest zjawiskiem bardzo szkodliwym dla gospodarki, zwykle prowadzi do poważnego kryzysu finansów Państwa i załamania wartości waluty.

Skutki hiperinflacji

Niekontrolowany i długotrwały wzrost cen niesie ze sobą szereg konsekwencji dotkliwie odczuwanych przez społeczeństwo. Wynagrodzenia nie rosną tak gwałtownie jak koszty życia, co prowadzi do powszechnego zubożenia. W rezultacie Twoje bieżące zarobki pozwalają Ci zakupić coraz mniej towarów i usług.

Konsekwencje hiperinflacji mogą być następujące:

spadek wartości oszczędności
mniejsze wpływy z podatków dla Państwa
wzrost bezrobocia
spadek zysków przedsiębiorstw, co prowadzi do bankructw
masowe niedobory w sklepach
spadek wartości waluty
zubożenie społeczeństwa

O tym w jaki sposób rozwija się zjawisko hiperinflacji i jakie mogą być jej konsekwencje dowiesz się z poniższego fragmentu kreskówki, w której Sknerus McKwacz wyjaśnia je swoim wnukom.

Hiperinflacja w Polsce

W latach 20-tych XX wieku w Polsce notowane były miesięczne wzrosty cen na poziomie nawet 360%! W 1923 roku Polska Krajowa Kasa Pożyczkowa wyemitowała najwyższy w Polsce nominał banknotu w obiegu pieniężnym, czyli 10 milionów polskich marek.

Jeśli chodzi o czasy bardziej współczesne, to do czynienia z gwałtownym wybuchem inflacji mieliśmy po obaleniu komunizmu. W sierpniu 1989 roku osiągnęła poziom 39,5%, 2 miesiące później przekroczyła już 54,8%. W lutym 1990 roku zobaczyliśmy szczyt hiperinflacji, która sięgnęła niebotycznego poziomu 1183,1% rok do roku! Polski pieniądz stał się bezwartościowy, a za chleb płaciłeś w sklepie około 2.000 zł! Część czytelników zapewne pamięta banknot o nominale 2 mln zł.

Wymusiło to na rządzących przeprowadzenie szeregu reform, które miały za zadanie zduszenie tempa wzrostu cen. Wprowadzenie tzw. Planu Balcerowicza m.in. uniemożliwiło finansowanie deficytu budżetowego poprzez „drukowanie pustego pieniądza”. Podniesiono również stopy procentowe, ograniczono przyznawanie kredytów na preferencyjnych warunkach, czy zmniejszone zostało tempo rewaloryzacji rent i emerytur.

W 1995 roku przeprowadzono reformę walutową polegającą na denominacji złotego. Wprowadzono nową jednostkę pieniężną o nazwie „złoty”. 1 „nowy złoty” odpowiadał 10.000 „starym złotym” i takim nominałem posługujemy się do dziś.

Rekordy hiperinflacji na świecie

Wyobraź sobie, że kupujesz samochód za 10.000 zł, a za rok żeby kupić taki sam musisz wydać 10 razy więcej. Tempo wzrostu cen na poziomie 1000% jest czymś absolutnie przerażającym, ale jak się okazuje to i tak nic w porównaniu z rekordzistami w historii naszego ziemskiego życia. Szukać nawet nie trzeba daleko, gdyż współcześnie również możemy bez problemu trafić na kraje, w których hiperinflacja doprowadziła do całkowitej zapaści gospodarczej. I nie mówimy tu o inflacji na poziomie 1000%, ale o wiele, wiele wyższej.

Kraje z najwyższą inflacją w historii

Poniżej krótka lista rekordów hiperinflacji notowanych w poszczególnych krajach.

LP.	Kraj	Rok	Wskaźnik inflacji
1.	Węgry	1946	4,19×10¹⁶%
2.	Zimbabwe	2008	7,79×10¹⁰%
3.	Jugosławia	1994	313.000.000%
4.	Wenezuela	2019	344.500%
5.	Niemcy	1923	29.500%

Jak widać ceny mogły rosnąć w tempie osiągającym poziomy nie tylko tysiące, ale i setki milionów procent. Co mają jednak powiedzieć mieszkańcy Zimbabwe czy powojennych Węgier?

Gigantyczne poziomy nie dotyczą tylko czasów zamierzchłych, ale jak najbardziej współczesnych. Wśród 5 rekordów, aż 3 dotyczą ostatnich 30 lat. Przypadek Jugosławii wynikał z rozpadu tego Państwa i toczących się walk pomiędzy Chorwacją, a Bośnią i Hercegowiną.

Za rekordową hiperinflację uznaje się tą, która miała miejsce na Węgrzech po zakończeniu 2 wojny światowej. Ceny rosły w tempie 100% na … 15 godzin! Niekontrolowany dodruk pieniędzy zrujnował ekonomicznie kraj, a waluta pengo przestała mieć praktycznie jakąkolwiek wartość. Jej najwyższy nominał na pojedynczym banknocie to było 100 trylionów pengo!

Hiperinflacja w Zimbabwe i Wenezueli

Zimbabwe – kraj, w którym w pewnym momencie żyła największa liczba miliarderów na świecie. Warto choćby wspomnieć, że najwyższy nominał miał wartość 100 trylionów dolarów Zimbabwe. Możesz go nawet kupić na Allegro za kilkaset zł.

Warto przyjrzeć się przypadkowi Wenezueli, gdyż jest najbardziej współczesny. Tak naprawdę hiperinflacja trwa tam do dziś i mimo znacznego spowolnienia, zapewnia południowoamerykańskiemu państwu pozycję lidera.

Przeczytaj także -> pandemia inflacji na świecie

Zabierając ze sobą 2 zł do tego kraju stajesz się milionerem, gdyż nasza „dwuzłotówka” odpowiada milionowi boliwarów (wenezuelska waluta). My patrząc z Polski z perspektywy oddalonej o ponad 9.000 km możemy uznawać to za ciekawostkę. Jednak obywatelom Wenezueli nie jest wcale do śmiechu. Kraj jest w ruinie, PKB gospodarki w ostatnich 8 latach skurczyło się o 80%, 97% ludzi żyje w skrajnym ubóstwie mając problem z dostępem do żywności czy energii elektrycznej.

The post Hiperinflacja – jak wzrosty cen doprowadzały kraje do bankructwa? appeared first on Finansowy Ogar.

Przyczyny inflacji na świecie – tani pieniądz zalewa świat

Bartosz Nowak — Tue, 09 Aug 2022 20:54:44 +0000

Przyczyny inflacji na świecie - tani pieniądz zalewa świat

Inflacja jest powszechnym zjawiskiem i nieodłącznym elementem rozwoju gospodarczego. Jest mierzona dla każdego kraju oddzielnie, a jej wysokość może w poszczególnych gospodarkach znacznie się od siebie różnić. Na tempo wzrostu inflacji wpływ ma wiele czynników, mogą one być zarówno zewnętrzne, na które rząd nie ma wpływu, jak i wewnętrzne. W ostatnim wpisie cyklu o inflacji zajęliśmy się przyczynami leżącymi po stronie naszego państwa. Pora na przyczyny inflacji na świecie. Jak zasypanie problemów tanimi dodrukami spowodowało spadek wartości pieniądza w świecie i musiało przełożyć się to na globalny wzrost cen, którego jesteśmy świadkami?

Zjawiska inflacji nie da się dokładnie opisać w jednym artykule, dlatego poświęcimy temu tematowi cykl wpisów prezentowanych na poniższej liście:

Przyczyny inflacji na świecie

Żyjemy w czasach, gdy handel międzynarodowy pomiędzy poszczególnymi gospodarkami jest tak powszechny, że siłą rzeczy muszą być one ze sobą powiązane. Polityka pieniężna i surowcowa jednych państw będzie w sposób pośredni wpływać na kształtowanie się inflacji w innych. Im więcej pieniędzy na światowych rynkach, tym teoretycznie mniej powinny być one warte. Z kolei drogie surowce energetyczne jak ropa naftowa czy gaz powodują wzrost m.in. kosztów transportu, co skutkuje podnoszeniem cen przez producentów.

Jakie mogą być przyczyny inflacji?

wzrost cen surowców (stal, srebro, drewno itp.)
wzrost cen paliw (ropa naftowa, gaz)
masowe drukowanie pieniądza przez banki centralne
ograniczanie podaży poszczególnych dóbr (limity na wydobycie paliw, klęski nieurodzaju zbóż)
podnoszenie podatków
tanie kredyty
nadmierne inwestycje finansowane przez państwo
polityka socjalna

Pandemia inflacji na świecie - przyczyny

Często na pytanie, czemu mamy w kraju do czynienia z tak wysokim tempem wzrostu cen, dostajemy odpowiedź – ceny wszędzie rosną, nie mamy na to wpływu. Jest to częściowo prawda, gdyż niemal wszystkie gospodarki na świecie albo już borykają się z problemem inflacji albo mają go przed sobą.

Problem nie wziął się znikąd, a takiego stanu rzeczy można było się spodziewać, jeśli przyjrzelibyśmy się działaniom banków centralnych czy rządów w poprzednich latach.

Bazooka, czyli masowe drukowanie dolara

Na początku 2020 roku w obiegu na światowych rynkach było około 4 bilionów dolarów amerykańskich. Pod koniec 2021 roku liczba ta wzrosła do około … 20 bilionów USD. To oznacza, że 80% całkowitej liczby amerykańskiej waluty została wyprodukowana w ciągu zaledwie 2 ostatnich lat! Jeśli mamy do czynienia z niemal niekontrolowanym drukowaniem pieniędzy, to ich wartość zaczyna spadać, co ma bezpośrednie przełożenie na wzrost cen na rynkach.

Żeby pokazać jak mocno FEDowi, czyli bankowi centralnemu Stanów Zjednoczonych puściły hamulce przy drukowaniu pieniędzy, zamieszczamy poniższy wykres.

Podaż pieniądza w mld USD na przestrzeni lat:

W strefie Euro nie lepiej

Gdy pandemia covid-19 dotarła do Europy, jeden kraj po drugim zaczęły zamykać gospodarki wprowadzając tzw. lockdowny. Żeby nie skończyło to się masowym bankructwem firm, Europejski Bank Centralny zdecydował się na uruchomienie programów pomocowych. Początkowo mowa była o 750 mld Euro, ale szybko skala pomocy przekroczyła bilion EURO, a końca drukowania nie widać. Poniższy wykres przedstawia ilość EUR w międzynarodowym obrocie, która w ciągu ostatnich 5 lat podwoiła się.

Podaż pieniądza w strefie EURO w mld EUR:

Ceny ropy najwyższe od 7 lat

O ile wpuszczenie dodatkowych pieniędzy do obiegu, ma długoterminowy wpływ na wzrost inflacji, to ceny surowców, mają przełożenie bezpośrednie i znacznie szybsze. Surowiec energetyczny jak ropa jest w składzie koszyka inflacyjnego o czym pisaliśmy w drugim artykule z cyklu o inflacji.

Przeczytaj także -> Koszyk Inflacyjny. Jak można manipulować wskaźnikiem inflacji?

Sam surowiec jest motorem napędowym inflacji. Bezpośrednio wpływa na zwiększone koszty produkcji, czy transportu, co finalnie musi mieć odzwierciedlenie w cenach kupowanych przez nas produktów.

Gdy w 2020 roku w wyniku światowych lockdownów spadł popyt na ropę, jej wartość spadła w okolice zera! 20 kwietnia 2020 mieliśmy do czynienia z sytuacją bez precedensu, gdy kontrakty terminowe na tzw. ropę WTI miały wartość … ujemną! Wyobraź sobie, że podjeżdżasz na stację benzynową, tankujesz samochód do pełna, podchodzisz do kasy i mówisz kasjerowi … 50 zł poproszę. Bierzesz kasę i odjeżdżasz. Oczywiście trochę przerysowałem obraz, bo mówimy o kontraktach terminowych na ropę, a nie fizycznym produkcie, ale mniej więcej z taką abstrakcją mieliśmy do czynienia.

Gospodarki całego świata były pozamykane, transport został mocno ograniczony, samoloty uziemione. To wszystko spowodowało, że zapotrzebowanie na ropę gwałtownie spadło, kraje ograniczały jej produkcję. Wraz z powrotem gospodarek na ścieżkę wzrostu, przy potężnym wsparciu dodrukowanych pieniędzy ropa wróciła do łask. Eksporterzy jednak woleli wykorzystywać zapasy, niż zwiększać wydobycie w obawie przed powrotem lockdownów. To wystarczyło, by ropa wróciła na ścieżkę wzrostu. Punktem kulminacyjnym był wybuch wojny na Ukrainie, gdzie Rosja jako agresor jest zarazem potężnym producentem i eksporterem surowca. Sankcje nałożone przez Państwa Zachodnie poza osłabieniem samej gospodarki rosyjskiej, miały niestety także skutek uboczny w postaci wzrostu cen ropy naftowej.

Wykres notowań kontraktów terminowych Futures na ropę WTI:

Gaz ziemny też bije rekordy

Drugim paliwem bezpośrednio wpływającym na wysokość inflacji jest gaz ziemny. W Europie w roku 2021 byliśmy świadkami gwałtownych wzrostów cen tego surowca. Ograniczanie dostaw ze strony Gazpromu, który odpowiada za dostarczanie ponad 40% gazu ziemnego do Unii Europejskiej. Ceny podbijane są również przez zwiększone zapotrzebowanie gospodarek rynków azjatyckich. Nie bez wpływu jest także zielona transformacja UE, a więc od energii pochodzącej z węgla, właśnie na korzyść LNG.

Podwyżki cen gazu są mniej widoczne na stacjach niż w przypadku ropy naftowej. Jeśli jednak masz ogrzewanie gazowe w domu lub mieszkaniu, to z pewnością zauważyłeś skokowy wzrost rachunków za gaz. Jeszcze gorzej jest w przypadku przedsiębiorstw, gdyż te rozliczane są wg innej taryfy. Rosnące koszty utrzymania działalności gospodarczych powodują, że przedsiębiorcy, aby nie zbankrutować zmuszeni są podnosić ceny swoich produktów i usług. Jak za wszystko na końcu najbardziej to odczuje konsument, czyli Ty, a co wyrażone właśnie jest poprzez wskaźnik inflacji.

Wykres notowań kontraktów terminowych Futures na gaz ziemny:

Lockdowny

Termin powszechnie używany w latach 2020/2021, a oznacza najprościej ujmując zamknięcie gospodarki Państwa. Lockdowny w odpowiedzi na pandemię Covid-19 wprowadzano w większości rozwiniętych gospodarek świata i były czymś na zasadzie terapii szokowej. Tak drastyczne działania musiały pozostawiać za sobą potężne konsekwencje gospodarcze.

Nie poruszam tutaj kwestii zdrowotnych, społecznych czy etycznych, skupiam się tylko na ocenie skutków gospodarczych wywołanych zamrożeniem gospodarek.

Przypomnę tylko na czym polegał lockdown:

zamykanie granic w dobie funkcjonowania globalnych rynków
ograniczanie transportu towarów w tym z Chin
zakaz prowadzenia działalności gospodarczych poszczególnym branżom
zakaz przemieszczania się poza domem
obowiązek pracy zdalnej lub ograniczanie liczby osób mogących przebywać w pomieszczeniach zamkniętych
odwołanie wszelkich imprez, eventów, wydarzeń sportowych, koncertów czy zgromadzeń

Oczywiście zamknięcie lub ograniczenie tak wielu biznesów musiało mieć katastrofalne skutki dla finansów publicznych Państw, które podejmują takie decyzje. Banki centralne zdawały sobie z tego sprawę, stąd by zapobiec zapaści gospodarczej, „odpaliły” drukarki na masową skalę i wyprodukowały ilość pieniędzy nieporównywalną z żadnym innym okresem w historii ekonomii. Skutki takiego działania opisywałem w pierwszych dwóch punktach tego wpisu.

Jak jeszcze lockdown przyczynił się do rozprzestrzenienia się pandemii inflacji na świecie?

Branże takie jak gastronomia, czy fryzjerstwo walczyły o przetrwanie przez 2 lata. Często właściciele musieli przemodelować swój biznes, dostosować się do panujących warunków, poświęcać swoje prywatne majątki w celu ratowania biznesu. Oczywistym jest, że w efekcie musimy płacić więcej za ich usługi, tym bardziej że jest na nie popyt ze strony ludzi tęskniących za powrotem do normalności.

Zamykanie granic, czy ograniczanie transportu przyczyniły się do powstawania zatorów w dostępności materiałów. Zaczęło brakować drewna, stali, materiałów budowlanych, czy nawet samochodów. Na swoje zamówienia firmy czekały tygodniami. Jeśli towar był mniej dostępny, to oczywiście stawał się droższy, gdyż popyt wyraźnie przewyższał podaż.

Powszechne przejście na pracę zdalną, spowodował gigantyczny wzrost zapotrzebowania na elektronikę w postaci laptopów, czy nawet konsoli. Produkty nie były dostępne w sklepach, a jeśli takowy się już pojawił, to sprzedawca mógł zażądać wyższej ceny, bo zdesperowani kupujący i tak nie mieli wyjścia i w końcu ktoś towar kupił. Przyczyn inflacji na świecie ciężko doszukiwać się w jednym czy dwóch zjawiskach, jednak nałożenie ich tylu na siebie w tak krótkim okresie nie mogło nie pozostawić po sobie śladu, którego jesteśmy świadkami.

Czynniki zewnętrzne niestety spotęgowały inflację i u nas w Polsce. W dobie globalizacji nie da się nagle odciąć od handlu międzynarodowego, dlatego wydarzenia na rynkach światowych odbiły się mocnym rykoszetem także i u nas. Inflacja nie jest jednak w każdym miejscu na świecie taka sama, bo na jej wysokość wpływ mają również czynniki wewnętrzne. W jaki sposób rząd i bank centralny przyczynili się do tego, że inflacja w Polsce wystrzeliła do poziomu jednego z wyższych w UE przeczytasz w poniższym wpisie.

Przyczyny wysokiej inflacji w Polsce – czy jesteśmy sami sobie winni?

The post Przyczyny inflacji na świecie – tani pieniądz zalewa świat appeared first on Finansowy Ogar.

Przyczyny wysokiej inflacji w Polsce – czy jesteśmy sami sobie winni?

Bartosz Nowak — Mon, 25 Jul 2022 05:34:44 +0000

Przyczyny wysokiej inflacji w Polsce - czy jesteśmy sami sobie winni?

Tym razem pora na artykuł, w którym przyjrzymy się działaniom naszego państwa, które sprawiły, że inflacja w Polsce jest na takim poziomie jakim jest. Gospodarką nie da się zarządzać w oderwaniu od tego co dzieje się w innych krajach. Nie znaczy to jednak, że decyzje podejmowane przez Narodowy Bank Polski czy rząd, nie mają kompletnie wpływu na to ile pieniędzy zostawiasz w sklepie podczas codziennych zakupów. Wręcz przeciwnie, wpływ mają i to niemały. Przyjrzyjmy się temu jakie są przyczyny wysokiej inflacji w Polsce.

Zjawiska inflacji nie da się dokładnie opisać w jednym artykule, dlatego poświęcimy temu tematowi cykl wpisów prezentowanych na poniższej liście:

Przyczyny inflacji

Od pewnego czasu można usłyszeć nowe, nieznane dotąd pojęcie jakim jest – „Putinflacja”. Kryzys cenowy widoczny wszędzie na świecie zrzucany jest teraz na wojnę wywołaną przez Putina stojącego na czele Rosji. Zjawisko inflacji rozwija się dość powoli, a wojna wybuchła niespełna 5 miesięcy temu. Przyczyn należy upatrywać, więc szerzej, bo bez wątpienia wojna nie jest tą jedyną. O czynnikach zewnętrznych, które nie do końca są zależne od decydentów Rzeczpospolitej przeczytasz w kolejnym artykule cyklu o inflacji już w kolejnym tygodniu.

Przyjrzyjmy się jednak najpierw tym powodom, które wynikają z wewnętrznych decyzji danego państwa.

Wewnętrzne przyczyny inflacji:

polityka socjalna
podnoszenie podatków
tanie kredyty
masowe drukowanie pieniądza przez banki centralne
nadmierne inwestycje finansowane przez państwo

Inflacja w Polsce, czemu jest jedną z wyższych w UE?

W TVP mówią – inflacja jest tak wysoka, bo jest taka wszędzie na świecie. I jest to prawda, ale niestety tylko częściowo. Z wymienionych w poprzednim akapicie czynników wpływających na wzrost cen, niestety u nas w ostatnich latach wystąpiły niemal wszystkie. Jest to dobry materiał do analizy dla przyszłych pokoleń. Doskonale widać, że im więcej Państwo daje, tym więcej za to zapłacimy. Z drugiej strony jeśli chcą komuś coś zabrać, to zapłacą za to inni. A dokładniej ja, Ty i pozostali konsumenci będący na końcu „łańcucha pokarmowego”.

Przeanalizujmy wymienione możliwe przyczyny pod kątem ich występowania w naszym kraju w ostatnim czasie.

Polityka socjalna

Wszystko zaczęło się od sztandarowego programu, który stał się symbolem pierwszej kadencji rządu PiS, czyli programu Rodzina 500+. Roczny koszt wsparcia polskich rodzin szacuje się na około 40 mld zł. Dla wielu polskich rodzin jest to bez wątpienia znaczna pomoc, która poprawia ich sytuację finansową. W tym artykule jednak nie zajmujemy się globalną oceną programu, jego plusów i minusów. Oceniamy go pod kątem wpływu na rosnącą wartość wskaźnika inflacji.

Nie jest tak, że rząd zaczął wypłacać 500 zł na każde dziecko i nagle idziesz do sklepu i płacisz za chleb 30 gr więcej. Gospodarka to jednak system naczyń powiązanych, a jedne decyzje w konsekwencji prowadzą do kolejnych. Po sukcesie programu, by przyciągnąć kolejnych wyborców zaczęto wprowadzać kolejne programy socjalne, takie jak:

13sta emerytura
14sta emerytura
300 plus na wyprawkę dla dziecka
bon turystyczny
rekompensaty i bezzwrotne pożyczki dla przedsiębiorców, którym zakazano działalności podczas pandemii
wakacje kredytowe

W ciągu 6 lat na tzw. socjale wydano w sumie 240 mld zł. Nie liczymy tutaj kapitału „wpompowanego w gospodarkę w ramach tzw. tarcz antykryzysowych w latach 2020 – 2021. Państwo jak wiadomo nie ma swoich pieniędzy, tylko podatników, więc by móc regularnie finansować tego typu programy wsparcia, to możliwości są przede wszystkim 3:

szukanie oszczędności w budżecie – mało popularne rozwiązanie wśród rządów
drukowanie pieniędzy
podnoszenie podatków

Podnoszenie podatków

W internecie można znaleźć taki mem:

– Lubicie niskie podatki?

– To mamy dla Was pięć nowych niskich podatków.

Podatki to jest to czego nie lubimy, a czym jesteśmy regularnie bombardowani ze strony kolejnych rządów, niezależnie od tego kto aktualnie rządzi w Polsce. Podatki źle się wszystkim kojarzą, więc od pewnego czasu popularniejsze stało się nakładanie dodatkowych opłat, danin, czy składek. Poza różnicą w nazwie, ostatecznie dla Twojego portfela oznacza to samo – masz mniej.

A mniej z tego względu, że niestety niezależnie od tego co mówią rządzący, za podatek znowu płaci zwykle konsument, a nie ten, który teoretycznie jest nim objęty.

Przykłady nakładanych obciążeń w poprzednich latach:

podatek bankowy – miał zmniejszyć zyski banków, a te w reakcji podniosły średnią marżę kredytu hipotecznego o 0,5 punktu procentowego
opłata paliwowa czy od emisji paliw – droższe paliwo na stacjach
podatek cukrowy – wyższe ceny samego cukru i m.in. napojów słodzonych (np. Coca – Cola)
opłata mocowa za prąd – ceny energii w górę
wyższy VAT na produkty spożywcze – droższe produkty na półkach sklepowych
„tymczasowa” podwyżka stawek podatku VAT z 7% na 8% i z 22% do 23% – miała trwać 2 lata, a rok temu obchodziliśmy 10 – lecie i nie zanosi się na zmianę

Niezależnie od tego jakiej opcji politycznej jesteś zwolennikiem, to powinieneś wiedzieć, że w ciągu ostatnich kilkunastu lat zarówno PO jak i PiS podnieśli lub nałożyli kilkadziesiąt nowych podatków!

Tanie kredyty

Im więcej pieniędzy w gospodarce, tym bardziej napędza się jej wzrost, a to przekłada się pośrednio na wzrost wskaźnika inflacji. Dostępność tanich kredytów powoduje, że przedsiębiorcy i społeczeństwo chętniej zaciągają długi, by przyspieszyć realizację swoich planów. Korelację stóp procentowych i inflacji kojarzą ostatnio niemal wszyscy, za sprawą gwałtownego podnoszenia stóp% przez Narodowy Bank Polski. Regularnie słyszymy, że stopy procentowe muszą iść w górę, by przeciwdziałać rosnącej inflacji. W poprzednich latach mieliśmy sytuację odwrotną, a utrzymywany na najniższym w historii poziomie wskaźnik WIBOR, musiał w dłuższym terminie przyczynić się wzrostu cen na rynku, co widzieliśmy choćby na rynku nieruchomości.

Masowe drukowanie pieniędzy

Im więcej pieniędzy w gospodarce, tym większa szansa na obniżenie ich wartości. Wszyscy doskonale pamiętamy zamykanie gospodarek w 2020 roku z powodu pandemii koronawirusa. Z punktu widzenia gospodarek, nawet chwilowe lockdowny mogły być dla nich zabójcze w dobie tak szybkiego i globalnego łańcucha dostaw i przepływu pieniądza. By temu zapobiec banki centralne na całym świecie „odpaliły drukarki” i zasypały świat pustymi pieniędzmi i nie inaczej było u nas w Polsce.

Prowadzenie działalności w branżach takich jak hotelarstwo, gastronomia, siłownie i fitness, turystyka, eventy, sport zostało praktycznie zakazane. Ograniczenia z kolei dotknęły rykoszetem praktycznie wszystkie branże, a jak wiadomo bez wpływów budżetowych Państwo długo nie wytrzyma. Odpalono tzw. „Tarcze Antykryzysowe”, czyli zaczęto pompować pieniądze w ramach rekompensat dla właścicieli firm. De facto został wywołany kryzys, który miał być zasypany wydrukowanymi pieniędzmi. W ramach Tarcz Antykryzysowych wykreowanych zostało dodatkowo 283 miliardy złotych i choć na pierwszy rzut oka wydawało się, że gospodarka została uratowana, mieliśmy kolejny boom gospodarczy, to długoterminowo musieliśmy zapłacić za to cenę w postaci wystrzału spotęgowanej inflacji, którą widzimy właśnie dzisiaj.

Przyczyny inflacji w Polsce - czy tylko wewnętrzne?

Oczywiście Polska kraj jesteśmy jedynie elementem globalnej gospodarki. Wymienione wyżej czynniki powodują, że inflacja u nas jest jedną z wyższych w Unii Europejskiej, o czym pisaliśmy w artykule: Pandemia inflacji na świecie. Bez wątpienia jednak niezależnie od przyczyn wewnętrznych nie dało się uniknąć samego zjawiska wzrostu cen, gdyż ten obserwujemy obecnie na całym świecie. O czynnikach zewnętrznych i powodach wybuchu globalnej inflacji w niemal wszystkich krajach świata przeczytasz w kolejnym artykule cyklu o inflacji.

The post Przyczyny wysokiej inflacji w Polsce – czy jesteśmy sami sobie winni? appeared first on Finansowy Ogar.

Pandemia inflacji na świecie

Bartosz Nowak — Wed, 29 Jun 2022 06:13:54 +0000

Pandemia inflacji na świecie

2021 rok będzie kojarzony nie tylko z Covid-19, ale także z gwałtownym oderwaniem się wskaźnika inflacji powyżej celu inflacyjnego. Od I kwartału ubiegłego roku wykres ukazujący wzrost cen w gospodarce porusza się niemal pionowo. W maju 2022 roku odczyt na poziomie 13,9% był najwyższym jaki mogliśmy zobaczyć w Polsce od 24 lat.

Inflacja w Polsce stała się realnym problemem, nie inaczej jest jednak na świecie. Masowy dodruk pieniądza na niespotykaną dotąd skalę, przyczynił się do rozwoju także innego wirusa w postaci pandemii inflacji, który dotyka niemal wszystkie gospodarki naszej planety.

Zjawiska inflacji nie da się dokładnie opisać w jednym artykule, dlatego poświęcimy temu tematowi cykl wpisów prezentowanych na poniższej liście:

Inflacja w Polsce

Tempo wzrostu cen nad Wisłą jest najszybsze w XXI wieku. Pewne jest, że to niestety nie koniec i już w czerwcu padnie kolejny tegoroczny rekord (prawdopodobnie przekroczy 15%). Poniżej wykres, przedstawiający poziom wskaźnika inflacji od stycznia 2020 roku.

Marnym pocieszeniem jest fakt, że w ujęciu historycznym daleko nam do bicia rekordów. Choć tempo wzrostu cen jest najwyższe od prawie 25 lat, to jednak w kraju widziane były nieporównywalnie większe wzrosty.

W latach 20-tych XX wieku w Polsce notowaliśmy miesięczne wzrosty cen na poziomie nawet 360%! A jeśli chodzi o czasy bardziej współczesne, to w lutym 1990 roku mieliśmy hiperinflację na poziomie 1183,1% rok do roku!

Dzisiejszych czasów z pewnością nie ma co porównywać do tych, w których nasz kraj był na skraju bankructwa. To jednak, że teraz bankructwo nam nie grozi, nie oznacza, że inflacja nie stanowi problemu dla społeczeństwa. Przyczyn rosnących cen jest wiele, zarówno wewnętrznych jak i zewnętrznych, ale to temat na oddzielny artykuł. Polska nie jest jedynym krajem, który zderzył się z problemem inflacji, warto więc przyjrzeć się sytuacji na pozostałych rynkach.

20 państw z najwyższą inflacją na świecie

W Wielkiej Brytanii i USA inflacja jest najwyższa od 40 lat, podczas gdy w Niemczech od 1974 roku, czyli prawie 5 dekad. Wśród krajów rozwiniętych wyraźnie na czoło stawki wysuwa się Turcja, gdzie w ujęciu rocznym ceny rosną o ponad 70%! Jeśli miałbym uwzględnić kraje z najwyższym wskaźnikiem inflacji na świecie, to oczywiście w czubie tabeli będą dominować gospodarki, którym do miana państw rozwiniętych jest daleko. Co ciekawe aktualnie czwarta w zestawieniu Wenezuela jeszcze niedawno notowała wartości wskaźnika na poziomach mierzonych w tysiącach procent. Typowy przykład hiperinflacji, jednak szerzej temu tematowi zostanie poświęcony inny artykuł.

Poniżej zestawienie przedstawiające Państwa z najwyższym wskaźnikiem inflacji na świecie:

Kiedy wybuchła pandemia inflacji?

Ostatnio w mediach często pojawia się argument mówiący o „Putinoinflacji”, wskazujący wprost agresję Rosji na Ukrainę jako początek problemu inflacji. Owszem, wojna jest jedną z przyczyn, ale tylko w niewielkim stopniu, bo dynamika wzrostu cen na globalnych rynkach jest widziana już od dłuższego czasu. Banki centralne zalały świat „pustymi pieniędzmi” masowo drukowanymi w kwotach sięgających bilionów USD czy EUR. Przedsmak tego zjawiska widzieliśmy już po poprzednim światowym kryzysie w roku 2008, lecz hamulce na dobre puściły bankom centralnym 2 lata temu. Tytuł: „pandemia inflacji” nie jest przypadkowy. Wszyscy pamiętamy twarde lockdowny, zamykanie biznesów, granic państwowych i wypłaty rekompensat z tego tytułu. Zakazywano generowania dochodów, a problem miał być zasypany kasą z banków centralnych. Owszem został, ale teraz płacimy za to wszyscy. Szerzej na temat przyczyn inflacji zarówno wewnętrznych jak i globalnych rozpiszemy się w kolejnych artykułach cyklu.

Poniższy wykres przedstawia poziom inflacji w krajach wysoko rozwiniętych (OECD) w podziale na poszczególne kategorie dóbr, takie jak:

transport
żywność
wydatki mieszkaniowe, wyposażenie, media
inne
rekreacja, kultura, hotele, restauracje

Zwróć uwagę na początek wystrzału wykresu w górę. WHO oficjalnie ogłosiło wybuch pandemii w marcu 2020 roku i w rezultacie zobaczyliśmy pierwsze lockdowny na świecie.

Inflacja w Europie - gdzie jest Polska?

Porównanie naszego kraju z Surinamem, czy Sierra Leone niespecjalnie ma sens. Przyjrzyjmy się zatem, jak wg ostatnich aktualnych danych (maj 2022) wyglądamy na tle Unii Europejskiej. Średnia w krajach UE wyniosła 8,8%. W Polsce dla przypomnienia ostatni wskaźnik inflacji osiągnął wartość 13,9%, co niestety plasuje nas w czołówce.

Wykresy w niniejszym artykule jasno pokazują, że mamy do czynienia z mocno rosnącymi wartościami wskaźnika inflacji i póki co niespecjalnie widać proces spowolnienia. Pozostaje mieć nadzieję, że podnoszone stopy procentowe, tak uciążliwe dla kredytobiorców, w końcu przyniosą efekt i tempo wzrostu inflacji zacznie hamować. Przypomnijmy tylko, że oficjalnie cel inflacyjny w Polsce ustalony jest na poziomie 2,5%, a w UE czy USA nawet 2%. To tylko pokazuje jak bardzo utraciliśmy nad tym kontrolę.

The post Pandemia inflacji na świecie appeared first on Finansowy Ogar.

Koszyk inflacyjny. Jak można manipulować wskaźnikiem inflacji?

Bartosz Nowak — Mon, 13 Jun 2022 04:54:28 +0000

Koszyk inflacyjny. Jak można manipulować wskaźnikiem inflacji?

W okolicach trzeciego tygodnia każdego miesiąca Główny Urząd Statystyczny publikuje dane na temat wskaźnika inflacji w kraju za poprzedni miesiąc. Jeśli masz wrażenie, że średnio w sklepie zostawiasz 50% więcej niż jeszcze rok temu, a potem słyszysz, że wskaźnik inflacji jest 3-krotnie niższy rok do roku, to możesz zastanawiać się w jaki sposób jest on wyliczany. Otóż co roku GUS ustala tzw. koszyk inflacyjny, o którym wstępnie wspominałem w artykule dotyczącym inflacji.

Zjawiska inflacji nie da się dokładnie opisać w jednym artykule, dlatego poświęcimy temu tematowi cykl wpisów prezentowanych na poniższej liście:

Koszyk Inflacyjny

Wg definicji podawanej przez GUS, koszykiem inflacyjnym określa się zestawienie procentowych udziałów towarów i usług nabywanych przez gospodarstwo domowe w ogólnej wartości ich wydatków konsumpcyjnych. Wydatki te muszą być klasyfikowane z kolei zgodnie z Międzynarodową Klasyfikacją Spożycia Indywidualnego według Celu przyjętą w marcu 1999 r. przez Komisję Statystyczną Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Nie jest zatem tak, że każdy kraj może liczyć sobie i podawać dane na temat wysokości inflacji w gospodarce wg własnego widzimisię. Gdyby tak było, mogłoby to prowadzić do manipulacji i wszystkie państwa spełniałyby swój cel inflacyjny, niezależnie od rzeczywistości.

Skład koszyka i podgrupy

Poszczególne elementy koszyka składają się z 12 kategorii. Jednak wielkość ich wpływu na wskaźnik inflacji co roku może się różnić w zależności od przyznanej danej kategorii wagi. W poprzednich latach klasyfikacja wyglądała następująco:

Czemu udziały poszczególnych kategorii się zmieniają?

Wagi stosowane w obliczeniach wskaźników są co roku aktualizowane, gdyż mają za zadanie jak najlepiej odzwierciedlać aktualne wydatki gospodarstw domowych. Przykładowo w pandemicznym roku 2021, mieliśmy non stop do czynienia z lockdownami, czy paszportami covidowymi itp. To sprawiło, że znaczenie kategorii „restauracje i hotele” musiało zmniejszyć swój udział w wydatkach. Większe wagi miały wówczas przypisane kategorie m.in. żywności i napojów bezalkoholowych.

Dane danom nierówne. Czy urzędy statystyczne manipulują danymi?

Kategorie mamy już wymienione, jednak co bardziej wnikliwi dostrzegą, że np. w kategorii żywność można wymienić pewnie i tysiące różnych produktów. Każda z tych komórek dzieli się na tzw. podgrupy. Przykładowo dział „Restauracje i hotele” dzieli się na 7 grup, m.in. restauracje, kawiarnie, czy stołówki. Dział „żywność i napoje bezalkoholowe” zawiera jednak już 80 podgrup, a „Inne towary i usługi” aż 340.

Tego już nie widzimy czy np. w podkategorii „mięso” uwzględniony jest akurat kurczak, czy może wołowina, sarnina czy dzik.

Niestety dokładnych podkategorii i ich wpływu na poszczególne pozycje koszyka inflacyjnego nie poznamy, gdyż urzędy statystyczne nie udostępniają już tych informacji. Podobno nie dotyczy to tylko Polski, ale i pozostałych krajów również.

Ciekawym przykładem jest na przykład Turcja, której odczyt inflacji w maju osiągnął poziom 73,5! Taki poziom stanowi już spory problem dla gospodarki tureckiej realnie zagrażając wybuchem hiperinflacji. Prezydent postanowił jednak przeciwdziałać wysokiej inflacji i … zwolnił szefa Narodowego Urzędu Statystycznego. Skoro ceny rosną i nic nie da się z tym zrobić, to zawsze może przyjść na to stanowisko ktoś, kto będzie potrafił to „lepiej” wyliczyć 😊

https://www.money.pl/gospodarka/prezydent-turcji-zdymisjonowal-szefa-narodowego-urzedu-statystycznego-za-ujawnienie-inflacji-6731535774415584a.html

W Polsce w czasach PRL mieliśmy z kolei przypadek z lokomotywami. Mieliśmy do czynienia z galopującym wzrostem cen, więc do koszyka inflacyjnego zostały dorzucone lokomotywy, które taniały. Chleb jest za drogi? To kup sobie lokomotywę 😊 Ważne, by publikowany wskaźnik inflacji się zgadzał.

The post Koszyk inflacyjny. Jak można manipulować wskaźnikiem inflacji? appeared first on Finansowy Ogar.

Co to właściwie jest ta inflacja?

Bartosz Nowak — Tue, 07 Jun 2022 21:15:57 +0000

Co to właściwie jest ta inflacja?

Inflacja – słowo wymieniane przez wszystkie możliwe przypadki w roku 2022. Choć jeszcze kilka lat temu niespecjalnie zajmowało zaszczytne miejsce w naszych umysłach. Niby każdy wie, że jak jest inflacja, to pieniądz traci na wartości. Że jeśli oprocentowanie w banku jest bliskie zeru, a wskaźnik inflacji wyższy, to realnie Wasze oszczędności maleją.

Dopiero jednak zderzenie z rzeczywistością i tempem wzrostu przekraczającym poziom 10% rok do roku sprawił, że tematem zainteresowali się wszyscy. Bo nie sposób nie zainteresować się, jeśli płacimy więcej za gaz, energię, paliwo, jedzenie i długo można by jeszcze tu wymieniać.

Zjawiska inflacji nie da się dokładnie opisać w jednym artykule, dlatego poświęcimy temu tematowi cykl wpisów prezentowanych na poniższej liście:

Definicja

Definicję inflacji możemy wyjaśnić dwoma słowami – wzrost cen. Mówimy tu o szerszym podejściu, czyli spojrzeniu na ceny poszczególnych produktów w gospodarce rynkowej. Sam wskaźnik inflacji jest ustalany przez Główny Urząd Statystyczny (GUS) na podstawie zmian cen poszczególnych elementów tzw. koszyka inflacyjnego.

W Polsce cel inflacyjny Narodowego Banku Polski jest ustalony na poziomie 2,5% z możliwością odchylenia o 1 punkt procentowy w górę lub w dół. NBP poprzez emisję pieniędzy oraz regulowanie poziomu stóp procentowych ma za zadanie utrzymywanie inflacji w okolicach celu inflacyjnego. Niestety od I kwartału 2021 roku odrywamy się od pożądanego poziomu, czego efektem jest wzrost stóp procentowych, który aktualnie obserwujemy.

Inflacja osobista

Tak naprawdę to czy wskaźnik inflacji będzie na poziomie 2%, czy 10% to daje nam tylko jakiś punkt odniesienia. Jednak wzrost cen każdego dotyka w różny sposób. Inaczej odczuwasz wzrost cen jeśli jesteś przedsiębiorcą budującym osiedle, inaczej jeśli jesteś singlem, samotną matką dwójki dzieci czy emerytem. Dla jednego bardziej dotkliwy będzie wzrost cen materiałów budowlanych, dla innego głównym kosztem jest paliwo, czy leki.

Koszyk inflacyjny w Polsce

No właśnie, niektórzy zastanawiają się: „jak to jest, że paliwo poszło do góry o 40%, gaz o 80%, mleko, ser, mięso, alkohol o 20%, a inflacja jest na poziomie 8%”. Jej wysokość wynika z tzw. koszyka inflacyjnego, który składa się z 12 kategorii wydatków przeciętnego gospodarstwa domowego. Udział poszczególnych kategorii na ostateczny wynik co roku są zmieniane.

Więcej przeczytasz w artykule -> Koszyk inflacyjny. Jak można manipulować wskaźnikiem inflacji?

Deflacja

Jeśli wskaźnik inflacji przyjmuje wartości ujemne, to mamy do czynienia z tzw. deflacją, czyli spadkiem cen. Scenariusz wydaje się bardzo pozytywny. Wyobraź sobie, że poruszasz się w świecie, w którym wszystko staje się coraz tańsze. Ty zarabiasz tyle samo, więc możesz kupić więcej za tą samą pensję, żyć nie umierać. O dziwo jednak długotrwała deflacja może być przynajmniej równie groźna co nadmierna inflacja.

Jeśli ceny produktów spadają, to prowadzi to do spadku zysków przedsiębiorstw, przez co produkcja staje się dla nich nieopłacalna. Przedsiębiorcy zmuszeni są ograniczać koszty, więc zmniejszają produkcję, zwalniają pracowników, co w konsekwencji prowadzi do wzrostu bezrobocia. Te z kolei w połączeniu z mniejszymi zdolnościami wytwórczymi w gospodarce niosą ze sobą skutek w postaci stagnacji, a nawet recesji gospodarczej.

Hiperinflacja - jak dużym problemem może stać się inflacja?

Żyjemy w czasach, gdy już większość zdaje sobie sprawę, że zbyt wysoki poziom inflacji może realnie utrudniać życie. Nikt nie lubi, gdy za te same produkty trzeba zostawiać więcej pieniędzy w sklepach. W rozwijających się gospodarkach inflacja jest czymś naturalnym i wręcz pożądanym. Państwo się rozwija, produkcja rośnie, za tym idą zyski obywateli, którzy więcej wydają. W odpowiedzi na to, przedsiębiorstwa podnoszą ceny i tak w kółko. Niestety jednak niekontrolowana i nadmierna może prowadzić do hiperinflacji.

Hiperinflacja występuje wtedy, gdy ceny rosną o 50% (wg niektórych o 150%) i więcej r/r. W skrajnych przypadkach może być tak, że rano idziesz i kupujesz chleb, a po południu chcesz kupić drugi, lecz za ten sam bochen musisz zapłacić już więcej.

The post Co to właściwie jest ta inflacja? appeared first on Finansowy Ogar.